Баян-Өндөр хайрхан 

Эл уул нэрнээсээ эхлээд их учиртай. Баян гэдэг нь мэдээж уугуул нутгийнхаа, эрдэнэ баялаг, эд хөрөнгө, сүрэг мал, сүндэрлэх орд, амьтан ургамал, алим жимс, төр засаг, түмэн олныхоо сүлд хийморийг сэргээж үйлс заяаг дэвжээн харж хамгаалах, бас ариусгах яндашгүй их хувь үүргийг багтаасан нэр. 

Баян-Өндөр хайрханы төрх нь Оюу ногоон дээлтэй, гал шаргал морьтой, алтан дөрөөтэй мөнгөн тоногт зандан эмээлтэй, ган амгаатай хазаартай, аргил бугын сураар хийсэн найман нуруут гөрмөл ташуур барьсан, найранд дуртай, наадамд бяртай эр хүний сүлд цогийг бүрэн цогцлоосон Хүн-Хайрхан хэмээнэ. Тэрээр зүүн урагшаа цаг ямагт алив нэгнийг санагалзан харуулдан суудаг гэнэ. 

Баян-Өндөр уул нь нийтдээ 3200 га талбайтай. Үүний 1702 га нь манай аймгийн Баян-Өндөр суманд, үлдсэн нь Булган аймгийн Бугат суманд харьяалагддаг. Тухайн уулыг анх 1998 онд Орхон аймаг орон нутгийн тусгай хамгаалалтад авсан. 

1998 онд хийсэн судалгаагаар Баян-Өндөр ууланд шувууны 24 зүйл, хөхтөн амьтны 21 зүйл, шавьжийн 132 зүйл амьдарч байжээ. 2014 онд дахин судалгаа хийхэд хөхтөн амьтад болоод шавьжийн зүйлийн тоо буурсан үзүүлэлттэй гарсан байна. Өнөөдрийн байдлаар тухайн ууланд 46 овгийн 78 төрөлд хамаарах 147 зүйлийн ургамал ургадаг гэдгийг мэргэжлийн байгууллагууд тогтоожээ.

Холбоотой зургууд