Түүх, соёлын дурсгалт газрууд
Айрагийн гозгор
Жаргалант сумын нутагт орших Айрагийн гозгор хэмээх дурсгалт газрыг 2008 онд анх музейн ажилтнууд орон нутгийн түүх соёлын үл хөдлөх дурсгалт газраа тоолох, бүртгэх ажлын хүрээнд анх нээж илрүүлсэн бөгөөд 2010 онд түүх соёлын үл хөдлөх дурсгалын улсын тооллогоор тооллогын комисс уг газартай танилцан бүртгэн баримтжуулалт хийсэн.
Зэрэглээ
Орхон аймгийн Жаргалант сумын нутагт Эрдэнэт хотоос зүүн урагш 25км зайд, Чингэл гэдэг жижиг голын хойд эрэг дагуу орих араараа модтой толгод, тэгш дэвсэгүүдтэй 10 км үргэлжлэх газрыг Зэрэглээ хэмээнэ. Чингэлийн голын хөвөөгөөрөө Булган аймагтай хиллэдэг. Голын урд эрэг нь өндөр толгой, модтой уулын ар хэсгээр хүрээлэгдсэн үзэсгэлэнтэй газар байдаг. Энэ газрын гол онцлог нь голын хойд хэсгийн дэвсэг толгодууд нь түүхийн үл хөдлөх дурсгал болох хүрэл ба төмрийн үе (НТӨ I-III), Түрэгийн үе (YI-YIII), дундад зууны (XII-XY зуун) үеийн булш, хиргисүүр, зэл чулуу (балбал), тахилын онгонууд элбэг байдаг. Олон эрин үе, зуунд хамаарах дурсгалууд нэг дор олноороо зэрэгцэн оршдог нь тус газрын гол онцлог бөгөөд 40 гаруй дурсгал байдаг. Засгийн газрын 2008 оны 175-р тогтоолыг үндэслэн аймгийн Засаг даргын захирамжаар хамгаалалтанд авсан байна.
Баян-Өндөр хайрхан
Баян-Өндөр уул нь 3200 га талбайтай ба үүнээс 1702 га талбайг 1998 онд орон нутгийн тусгай хамгаалалтанд авсан. Өнөөдрийн байдлаар тухайн ууланд 46 овгийн 78 төрөлд хамаарах 147 зүйлийн ургамал ургаж байна
Дэл хад
Жаргалант сумын нутагт байрлах уулын орой хэсгээр морины дэл мэт хадтай уулыг “Дэл хад” хэмээдэг.
